Tìm một hệ điều hành mới cho Việt Nam? - Salon Văn hóa Cà phê thứ Bảy
Salon Văn hóa Cà phê thứ Bảy

Tìm một hệ điều hành mới cho Việt Nam?

10:52:39 05-11-2017

(Caphethubay.net) - Người ta hay nói đến “lỗi hệ thống” – mà theo giới IT là loại lỗi rất nặng của một “Hệ điều hành” (OS - Operating Systems). Phải chăng, đã đến lúc đất nước nhất thiết phải nâng cấp hệ thống bằng một Hệ điều hành mới.

Cũng như nhiều người khác, tôi rất thích đọc những bài viết của NNC Nguyễn Quang Dy. Những vấn đề ông đề cập đến vừa phong phú vừa có tính thời sự, vừa gợi mở ra những điều cần phải suy nghĩ. Với bài: “Chiếc xe ngựa và đoàn tàu siêu tốc” mới đây, ông đề cập đến sự lạc hậu của “Hệ điều hành” (HĐH) mà chúng ta đang sử dụng trong việc quản trị đất nước. Cũng tương tự, người ta hay nói đến “lỗi hệ thống” – mà theo giới IT là loại lỗi rất nặng của một “Hệ điều hành” (OS - Operating Systems). Phải chăng, đã đến lúc đất nước nhất thiết phải nâng cấp hệ thống bằng một Hệ điều hành mới.

Hệ điều hành là gì?

Trong khoa học máy tính, HĐH là chương trình phần mềm quan trọng không thể thiếu của một chiếc computer (gồm phần cứng, HĐH và các phần mềm ứng dụng khác). HĐH thực hiện những tác vụ cơ bản để lưu trữ, xử lý thông tin dữ liệu cũng như điều khiển các thiết bị phần cứng và thiết bị ngoại vi kết nối với máy tính. HĐH là phần mềm nền tảng để hàng loạt các chương trình ứng dụng khác có thể “chạy” trên đó nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của chúng ta.

So sánh hay liên hệ việc quản trị đất nước trong thời đại Internet ngày nay với hoạt động của một hệ thống máy tính là hoàn toàn hợp lý, nhất là trong việc quản trị lượng thông tin khổng lồ (big data) được sinh ra trong quá trình vận hành hệ thống kinh tế - xã hội. Lịch sử phát triển của chiếc máy tính như chúng ta đã biết, cũng đi từ chiếc bàn tính đến những chiếc siêu máy tính hiện nay với tốc độ tính toán lên đến hàng chục nghìn triệu-tỉ phép tính một giây. Ngành CNTT là một ngành của sự sáng tạo, phát triển với “tốc độ của tư duy” (Bill Gates) vì vậy sự đổi mới của phần cứng, phần mềm (HĐH và chương trình ứng dụng) diễn ra vô cùng mạnh mẽ và nhanh chóng, có tính “hủy diệt sáng tạo”, sản phẩm dịch vụ ra sau nhanh chóng thay thế, tiêu diệt sản phẩm dịch vụ trước đó.

Xu thế số hóa, tin học hóa là không thể cưỡng được, bởi vậy bất cứ Nhà nước, chính quyền nào cũng phải theo kịp để nắm bắt, hiểu, sử dụng một HĐH hiện đại và thích hợp nhất cho mô hình phát triển của mình. Những kỹ sư IT Việt Nam ngày nay sẽ có vai trò rất quan trọng trong việc thay thế, nâng cấp, sửa chữa và hoàn thiện một HĐH giúp cho hoạt động của bộ máy Chính phủ đạt được hiệu quả cao nhất. Và không chỉ là vấn đề kỹ trị của công nghệ, dưới cái nhìn của các “Nhà Lập trình”, rất nhiều vấn đề khác cũng sẽ được luận giải một cách cặn kẽ và đơn giản, bởi có lẽ, sự hình thành, phát triển của Vũ trụ này, trong đó có sự sống trên hành tinh được khai triển theo lối “lập trình”!. Chúng ta hãy cùng nhau quan sát, tìm hiểu thế giới này theo cái nhìn của những “Nhà lập trình” và hệ thống khái niệm của ngành khoa học máy tính.

Thế nào là sự hiểu biết

Để có đủ hành trang đi tìm cho Việt Nam một HĐH mới, trước hết chúng ta hãy tự kiểm tra, đánh giá “sự hiểu biết” của chính mình. Trong cuốn “Minh Triết thiêng liêng”, bà Annie Besant (1847-1933) một nữ học giả nổi tiếng của môn phái Thông Thiên học có viết:

Một Đại sư một hôm được một đệ tử hỏi thế nào là sự hiểu biết. Ngài đáp rằng có hai sự hiểu biết, một thứ thấpmột thứ cao. Tất cả những điều hiểu biết thông thường như khoa học, mỹ thuật, văn chương, kinh sách cho đến thánh thư Vệ đà, tất cả những môn đó đều thuộc thứ hiểu biết thấp. Chỉ có sự hiểu biết Đấng Duy Nhất sáng tạo vạn vật mới là sự hiểu biết cao, sự hiểu biết Trời, sự hiểu biết Thượng Đế, nguồn cội của sự sống trường tồn”.

Chúng ta có thể tin tưởng hoặc cảnh giác, nghi ngờ lời khuyên của bất cứ ai, trong bất cứ cuốn sách nổi tiếng nào, song quả thực sự hiểu biết của đại đa số có lẽ chỉ ở “sự hiểu biết thấp”!. Mặc dù suốt ngày chúng ta kêu Trời, gọi Chúa nhưng liệu ai có thể có được “sự hiểu biết cao” như vị Đại sư nọ nói đến. Tuy nhiên, với bản tính tò mò và ham hiểu biết, một mặt chúng ta không ngừng tích lũy tri thức để nâng cao hơn nữa tầm hiểu biết (thấp), mặt khác chúng ta vẫn đau đáu khát vọng mong có được sự hiểu biết về nguồn cội của sự sống và vạn vật – thứ “hiểu biết bậc cao”!.

Và các bậc chân sư cũng có lời khuyên rất rõ ràng, cụ thể rằng:  

“Nếu bạn muốn biết, biết một cách rõ ràng chứ không phải ước mong, tưởng niệm mà thôi, biết với một niềm tin không lay chuyển, thì bạn hãy tìm Đấng Thánh Linh không phải ở ngoài bạn mà ở trong bạn. Bạn đừng gặp nhà khoa học, họ không chỉ bảo gì được ngoài những luật thiên nhiên bất biến; bạn đừng hỏi nhà thần học, họ chỉ lý luận suông mà thôi; bạn cũng không thể nào nhờ các nghệ sĩ tuy họ diễn tả rất khéo vẻ đẹp của Thượng Đế; bạn cũng không nên thảo luận với các triết gia, họ chỉ đưa ra những luận cứ trừu tượng. Bạn hãy hướng vào trong chớ đừng quay ra ngoài, bạn hãy tiến sâu vào lòng mình và tìm ở buồng tim của bạn sự mầu nhiệm rất đáng cho bạn khám phá, và chỉ ở đó và ở đó mà thôi, bạn mới có thể tìm ra Thượng Đế. Và khi bạn tìm được Ngài, bạn sẽ thấy rằng tất cả trong vũ trụ đều ca tụng sự vinh quang của Ngài và bạn sẽ thấy Ngài ở khắp nơi. Đó là Chân lý căn bản, chân lý của các chân lý, là Minh Triết Thiêng Liêng.

Là con người “lý tính”, chúng ta thấy được gì khi nhìn sâu vào lòng mình?. Khoa học máy tính, công nghệ phần mềm giúp chúng ta dễ dàng có một chuyến thám hiểm (mô phỏng) đi vào cơ thể tới từng cơ quan nội tạng. Quả thật, đây là một hệ thống tuyệt vời, được thiết kế hoàn hảo, đâu đó có bóng dáng của “sự lập trình” và sự hiện hữu của một “Chương trình phần mềm” dạng “Hệ điều hành” đang thực thi và giám sát vô vàn “tác vụ” của từng bộ phận dù là nhỏ bé nhất như các cấu thành trong mỗi tế bào cho đến các mô, các cơ quan, bộ phận, các hệ (xương, tuần hoàn, thần kinh, tiêu hóa, đồng hồ sinh học,…) và toàn bộ cơ thể. Phần mềm HĐH trong tôi và bạn có nhiệm vụ quản trị, điều hành và đảm bảo cho hoạt động của một cơ thể/ một hệ thống chứa tới 50-60 nghìn tỷ đối tượng (toàn bộ tế bào và các cơ quan, bộ phận)!.

Liệu chúng ta có đủ hiểu biết để trả lời câu hỏi “Ai, trí tuệ nào đã thiết kế, lập trình, chỉnh sửa và hoàn thiện vô vàn chức năng chứa đựng trong Phần mềm Hệ Điều hành này?”. Liệu chỉ qua quá trình chọn lọc tự nhiên được chăng hay chớ (kiểu tiến hóa của C.Darwin) mà sự sống có được thành quả như ngày nay, cho dù đã phải trải qua hàng tỉ năm trời?. Theo sự hiểu biết/ phát hiện (không có gì là mới mẻ) của chúng tôi, có Một Trí tuệ, Một Trí tuệ vĩ đại là tác giả của Sự Sống cũng như của Vũ trụ và Vạn vật. Với Một Trí tuệ siêu nhiên thì việc thiết kế, lập trình, theo dõi, giám sát để tạo ra những sản phẩm “tầm cỡ” như Vũ trụ này hoặc “Chương trình Tạo hóa” là một điều đơn giản và dễ hiểu. Cách thức mà Trí tuệ Vũ trụ/ Ông Trời/ Thượng Đế tạo dựng lên Vũ trụ và Vạn vật đó là sự LẬP TRÌNH. Thật thú vị là cách thức đó lại rất gần hoặc chính là những công việc của giới CNTT, những công việc đầy tính sáng tạo của các kỹ sư IT ngày nay. (Phúc thay cho Dân IT!).

Như vậy, nếu có được sự hiểu biết cao nghĩa là có được Minh Triết, là thấy được, tìm được Trời/ Thượng Đế/ Đấng Thánh Linh trong chính tâm khảm mình và ở khắp nơi trong vũ trụ. Qua đó, chúng ta sẽ thấy rằng chính Ngài – Đấng Sáng tạo mới là chỗ, là nơi để loài người dốc lòng, dốc sức nỗ lực “Học tập và làm theo”. Chúng tôi muốn nói đến việc học cái bí quyết, cách thức, thuật toán trong “lập trình” để tạo ra được những Hệ điều hành, những phần mềm quản trị hàng chục nghìn tỉ đối tượng một cách hoàn hảo. Dân số Việt Nam chưa tới 100 triệu, cả thế giới có 7,5 tỷ người, vậy mà đã có biết bao nhiêu thân phận khốn khó bị bỏ rơi, bị lãng quên trong nghèo đói, bệnh tật và bạo lực. Đó chính là lỗi của hệ thống quản trị quốc gia, nơi đang sử dụng một HĐH lạc hậu, nhiều lỗi và kém hiệu quả.

Vũ trụ này phải chăng là … SỐ?

Người ta nói, bản thể của Vũ trụ là bất biến, thế giới sự vật hiện tượng là biến thiên; Trong Kinh Dịch có Tiên thiên và Hậu thiên, Tiên thiên là bất biến, Hậu thiên là biến thiên, thay đổi. Như vậy, nói theo dân IT: Bản thể (Tiên thiên) là một “phần mềm” đã hoàn thiện và được “đóng gói”, chỉ chờ được “cài đặt” vào “đâu đó” để “chạy”!. Vì được “đóng gói” chưa được khai triển nên bất biến, vô hình, vô tiếng; chỉ sau khi được kích hoạt, được cài đặt chương trình phần mềm này mới “chạy”, được “hiển dương” và cho ra các sản phẩm mà tác giả - người thiết kế, lập trình mong muốn. Thế giới sự vật, hiện tượng mà chúng ta quan sát được là Hậu thiên, đầy biến động.

Quan sát sự thụ thai khi tinh trùng gặp trứng, chúng ta thấy được thời điểm “phần mềm tạo người” được kích hoạt, khởi đầu từ việc nhân đôi/ phân chia tế bào gốc một cách có kiểm soát bằng một cái “software”. Có lẽ, “bản thiết kế người” không chỉ nằm ở người mẹ hay người cha và còn phải được mã hóa và lưu trữ đâu đó một cách hết sức cẩn mật và an toàn. Về điều này, ông Hoàng vật lý S.Hawking từng nói, ông hết sức băn khoăn vì không hiểu sao chỉ với 23 nhiễm sắc thể của bố và 23 nhiễm sắc thể của mẹ lại có thể chứa đựng cả một “bản thiết kế” quá đỗi phức tạp như vậy!. Chúng tôi thì cho rằng, 23 cặp nhiễm sắc thể đó không chứa hoàn toàn cả “bản thiết kế” mà chỉ chứa một phần, quan trọng hơn cả là ở đó chứa những “con trỏ” (pointer) trỏ đến địa chỉ nơi chiếc máy chủ Vũ trụ lưu trữ “bản thiết kế”. Có thể, S.Hawking không/ chưa nghĩ được rằng mỗi người không phải chỉ là một chiếc PC đơn lẻ mà chúng ta được kết nối Online với Trí tuệ Vũ trụ, từ đó thông tin, dữ liệu được đồng bộ giữa Cá thể và Bản thể và chúng ta bị giám sát chặt chẽ, tự động theo chế độ 24x7!. Tôi và bạn thực sự không thể có được “tự do, độc lập” theo một khía cạnh nào đó.

Thế giới vạn vật gồm vô số những thế giới, những hệ thống khác nhau. Các hệ thống chứa nhau và ngược lại, chúng được chứa trong những hệ thống khác theo mô hình đệ quy/ chiết hình (fractal) gọi là Cây đệ quy. Có thể nói mô hình cây là mô hình phổ biến trong tự nhiên cũng như trong tổ chức xã hội. Bởi vậy, việc tổ chức các hệ thống thông tin theo mô hình cây là cách thức mà chúng ta học tập thiên nhiên, tôn trọng tự nhiên do đó sẽ là mô hình đúng đắn và bền vững.

Đến đây, chúng ta tạm hiểu rằng bản chất của Vũ trụ này là … số, là các bit thông tin và đã được “lập trình”, đó là những điều “bất biến”, nếu tin tưởng tuyệt đối vào điều đó chúng ta sẽ có được sự hiểu biết cao và không gì có thể lay chuyển được mục đích bất biến, cao cả của loài người là “Trở thành Một với Thượng Đế, với Trí Tuệ Vũ trụ!”. Nên nhớ, trong Đạo Cao đài người ta đã từng dạy nhau rằng: “Học là để học làm Trời/ Có đâu mãi mãi làm người thế gian”. Triết lý của giáo dục, do đó có thể đúc kết thành: “Học để làm ăn; Học để làm người; Học để làm thần thánh”. Trong giai đoạn “quá độ” này, hoặc tới đây, chúng ta sẽ làm gì để đi hết quãng đường còn lại.

Hãy kết nối Người với Người

Gần đây, người ta hay nói về IoT, về kết nối vạn vật, về cách mạng 4.0 như một trào lưu thời thượng, và họ nói một cách “cửa miệng” cùng với sự sáo rỗng của ngôn từ. Có biết đâu rằng, các nho gia và nhiều tôn giáo hàng ngàn năm trước đã phát biểu rằng “Thiên địa vạn vật đồng nhất thể”, có nghĩa rằng, vạn vật trong sâu thẳm đều có những  điểm giống nhau, cùng bản chất, cùng cách thức, thậm chí cùng một “cội nguồn”. Và như vậy, vạn vật đương nhiên đã sẵn có sự kết nối và trao đổi “thông tin, dữ liệu” với nhau!. Cái gọi là IoT chẳng qua là một khái niệm đặt ra mà con người phải sẽ tìm tòi, học hỏi thiên nhiên để cố gắng được “bằng” với thiên nhiên mà thôi.

Hoặc, với cách mạng 4.0, tức là robot hóa, số hóa,… điều này đồng nghĩa với sự “lập trình” điều khiển tự động hiện diện ở khắp nơi. Ấy thế mà, hàng triệu năm qua, trong mỗi sinh vật sống từ virus, vi khuẩn, đơn bào, đa bào, từ thực vật, động vật cho đến con người sự “lập trình” đã thể hiện rất rõ trong từng cá thể và trong mỗi tế bào. Chiếc thang xoắn ADN hay ARN trong nhân mỗi tế bào đã “chứa/ mang” những dòng mã lệnh (CODE), những chương trình phần mềm, những đoạn mã di truyền chứa thông tin, dữ liệu. Và trong mỗi sinh vật sống, đều có chứa một HĐH để điều khiển mọi hoạt động của cá thể/ sinh thể đó trong 1 vòng đời. Như vậy, “tự nhiên/ thiên nhiên” có trí tuệ và thông minh hơn chúng ta tưởng rất nhiều. Cơ chế hoạt động mà “tự nhiên” lựa chọn, sử dụng lại hết sức tối ưu, linh hoạt, diệu kỳ và rất ổn định, rất ít lỗi (đạt được sự hoàn thiện).

Không những vậy, vạn vật trong vũ trụ dường như cũng được quản lý, giám sát, điều chỉnh, hoàn thiện,… bằng những Chương trình phần mềm để chúng có thể tồn tại bên nhau, tương tác lẫn nhau, phụ thuộc vào nhau như những phần tử trong cùng một hệ thống (hệ sinh thái).

Mạng lưới viễn thông và Internet ngày nay đã góp phần kết nối hàng tỉ người với nhau, nhưng điều đó vẫn chưa đủ. Trên nền tảng hạ tầng CNTT đó, chúng ta cần phải có những phần mềm là kết quả của sự sáng tạo đặc biệt. Chúng tôi muốn nói đến loại phần mềm mà thiên nhiên sử dụng đại trà để quản trị hàng chục nghìn tỉ đối tượng một cách chính xác, bền bỉ, tối ưu, hiệu quả, ổn định hàng chục, hàng trăm năm trời.

Giả sử rằng, các kỹ sư IT của chúng ta đã học được một chút bí quyết của tự nhiên để tạo ra loại phần mềm nói trên, tuy chưa được hoàn thiện nhưng đã có được phiên bản đầu 1.x, 2.x – làm tiền đề cho những phiên bản mới trong tương lai. Khi đó, chúng ta sẽ có thể bắt tay thực hiện Dự án “Cây Dân số và đặt Chiếc Đồng hồ Dân số Việt Nam tại Bờ Hồ “. Chỉ một con số chính xác, sống động về số dân Việt Nam, được hiển thị giữa Thu đô hoặc một góc trên màn hình TV cũng nói lên được rất nhiều điều: Người với Người đã được kết nối, kết nối thực sự và sống động như các tế bào trong một sinh thể. Sẽ không còn ai, người nào bị bỏ rơi, bị lãng quên trong cuộc đời này nữa.

Lời kết

Xã hội loài người đã trải qua nhiều mô hình quản trị quốc gia, điển hình là các mô hình: Đức trị, Pháp trị và Kỹ trị. Có lẽ, một nhà nước chưa phát triển lắm cần phải biết kết hợp một cách thông minh, khéo léo cả 3 mô hình quản trị này. Thật may là ngày nay, ngành CNTT có thể đem lại những công cụ hữu hiệu để giúp cho việc quản trị đất nước được hiệu quả và hiện đại hơn. Cho dù đất nước “mãi không chịu lớn” nhưng chắc chắn trong thâm tâm các nhà lãnh đạo Việt Nam hẳn cũng muốn biết rõ nước mình thực sự có bao nhiêu dân, kho có bao nhiêu tiền và bao nhiêu thứ khác nữa. Những câu hỏi dạng 5W (World/ Who/ What/ Where/ When) giống như những lát cắt truy vấn dữ liệu cần phải được đáp ứng tức thì, bởi vậy, việc cấp bách hiện nay là phải làm một cuộc cách mạng về quản trị thông tin quốc gia. Điều đó có nghĩa là, chúng ta hãy tìm cho Việt Nam một Hệ điều hành mới với phiên bản tốt nhất, “chạy” ổn định và hiệu quả. Hãy gặp gỡ chúng tôi, cho chúng tôi cơ hội được chia sẻ những hiểu biết và ý tưởng của mình về một Hệ điều hành và cách thức xây dựng, triển khai những hệ thống quản trị thông tin quốc gia.

Nghiên cứu Đạo Đức kinh và thuyết Vô vi của Lão tử, chúng tôi còn biết được rằng, ở cấp độ cao nhất, cấp độ “Vô vi” thì hầu như mọi việc đều được tin học hóa, tự động hóa, được vận hành và giám sát, được hướng dẫn, cảnh báo bằng những chương trình phần mềm, mọi người đều “thuận thiên” tự giác tuân thủ và hành động đồng bộ với các chức năng của hệ thống.

Nếu như dự án “Cây dân số” nói ở trên được triển khai sớm và thành công, chúng ta sẽ dễ dàng triển khai trồng tiếp một loạt “Cây” khác và lời bài hát “Một đời người, một rừng cây” của Nhạc sĩ Trần Long Ẩn  lại vang lên, lấp lánh hy vọng: “…Có một cây là có rừng/ Và rừng sẽ lên xanh, rừng giữ đất quê hương…”./.

NST, 11/2017

 

 

BÀI VIẾT LIÊN QUAN